Meme kanseri cerrahisi günümüzde yalnızca tümörü mümkün olduğunca geniş şekilde çıkarmaya dayanan bir yaklaşım değildir. Amaç kanseri güvenli biçimde temizlerken uygun hastalarda meme dokusunu, görünümü ve fonksiyonu mümkün olduğunca korumaktır. Güncel seçenekler arasında meme koruyucu cerrahi, mastektomi, onkoplastik cerrahi, meme rekonstrüksiyonu ve koltuk altı lenf nodlarına yönelik daha sınırlı ameliyatlar bulunur.
Safemedigo yaklaşımında ameliyat seçimi tümörün büyüklüğü ve yeri, meme büyüklüğü, tümörün biyolojik özellikleri, lenf nodu durumu, ameliyat öncesi tedaviye yanıt, radyoterapi gereksinimi, genetik risk ve hastanın tercihlerine göre belirlenir. Bu nedenle bütün meme kanseri hastaları için tek bir en iyi ameliyat bulunmaz.
Meme Kanserinde Hangi Ameliyat Türleri Uygulanır?
Meme kanseri cerrahisi temel olarak meme koruyucu ameliyatlar ve mastektomi şeklinde iki ana gruba ayrılır.
Lumpektomi ve Meme Koruyucu Cerrahi Nedir?
Meme koruyucu cerrahide tümör ve çevresindeki yeterli sağlıklı doku çıkarılırken memenin büyük bölümü korunur.
Bu işlem:
- Lumpektomi.
- Parsiyel mastektomi.
- Meme koruyucu cerrahi
olarak adlandırılabilir.
Ameliyat sonrasında çoğu hastada radyoterapi tedavinin bir parçasıdır.
Mastektomi Nedir?
Mastektomide kanser bulunan memenin glandüler dokusu çıkarılır.
Hastaya göre cildin büyük bölümü veya meme başı korunabilir ve aynı ameliyatta ya da daha sonra rekonstrüksiyon yapılabilir.
Lenf Nodları Neden Ameliyatta Değerlendirilir?
Koltuk altındaki lenf nodları kanserin yayılım durumunu belirlemeye yardımcı olur.
Günümüzde amaç gerekli bilgiyi mümkün olan en küçük cerrahiyle elde ederek lenfödem, ağrı ve omuz hareket kısıtlılığı riskini azaltmaktır.
Meme Koruyucu Ameliyat Mastektomi Kadar Etkili midir?
Meme kanseri tanısı alan hastaların en sık sorduğu sorulardan biri memenin tamamını aldırmanın daha güvenli olup olmadığıdır.
Lumpektomi ile Mastektominin Yaşam Süresi Sonuçları Aynı mı?
Uygun erken evre meme kanserlerinde meme koruyucu cerrahi ve gerekli radyoterapi, mastektomiyle benzer uzun dönem sağkalım sağlayabilir.
Bu nedenle daha büyük bir ameliyatın otomatik olarak daha yüksek iyileşme şansı sağladığı düşünülmemelidir.
Kimler Meme Koruyucu Cerrahi İçin Uygundur?
Meme koruyucu cerrahi:
- Tümör tamamen çıkarılabiliyorsa.
- Cerrahi sınırlar güvenli şekilde elde edilebiliyorsa.
- Tümör-meme büyüklüğü oranı uygunsa.
- Hastalığın meme içindeki dağılımı koruyucu ameliyata izin veriyorsa.
- Gerektiğinde radyoterapi uygulanabilecekse
değerlendirilebilir.
Ameliyat öncesi tedavi bazı büyük tümörleri küçülterek meme koruyucu cerrahiyi mümkün hale getirebilir.
Onkoplastik Meme Cerrahisi Nedir?
Onkoplastik cerrahi tümörün çıkarılmasıyla meme şekillendirme tekniklerini aynı ameliyatta birleştirir.
Meme dokusu yeniden düzenlenebilir, meme küçültülebilir veya kaldırılabilir.
Bu yöntem uygun hastalarda daha geniş tümör çıkarılmasına rağmen memenin korunmasına yardımcı olabilir.
Meme Kanserinde Mastektomi Ne Zaman Gerekir?
Mastektomi bazı hastalarda gerekli veya daha uygun seçenek olmaya devam eder.
Hangi Durumlarda Memenin Tamamı Alınır?
Mastektomi şu durumlarda değerlendirilebilir:
- Tümör meme büyüklüğüne göre çok genişse.
- Meme içinde uygun şekilde korunamayacak birden fazla kanser alanı bulunuyorsa.
- Meme koruyucu ameliyatla temiz sınır elde edilemiyorsa.
- İnflamatuvar meme kanseri varsa.
- Radyoterapi uygun değilse.
- Genetik risk cerrahi kararı etkiliyorsa.
- Hasta seçenekleri anladıktan sonra mastektomiyi tercih ediyorsa.
Meme Başı Koruyucu Mastektomi Kimlere Yapılır?
Nipple-sparing mastektomide meme dokusu çıkarılırken cilt, meme başı ve areola korunabilir.
Tümör meme başına, cilde veya yakın dokulara uzanıyorsa bu yaklaşım uygun olmayabilir.
Radikal Mastektomi Hâlâ Yapılıyor mu?
Göğüs duvarı kaslarının da geniş şekilde çıkarıldığı klasik radikal mastektomi artık rutin değildir.
Sadece kanserin komşu yapılara doğrudan uzandığı özel durumlarda daha geniş cerrahi gerekebilir.
Meme Kanserinde Koltuk Altı Lenf Nodları Her Zaman Çıkarılır mı?
Koltuk altı cerrahisi son yıllarda önemli ölçüde daha sınırlı hale gelmiştir.
Sentinel Lenf Nodu Biyopsisi Nedir?
Sentinel lenf nodu tümörden gelen lenf sıvısının ilk ulaştığı nod veya nodlardır.
Bu nodların çıkarılması, birçok hastada bütün koltuk altı lenf nodlarını çıkarmadan evreleme yapılmasına olanak verir.
Bazı Hastalarda Sentinel Lenf Nodu Biyopsisi Yapılmayabilir mi?
Evet.
Klinik olarak lenf nodu negatif, küçük ve düşük riskli bazı erken meme kanserlerinde koltuk altı cerrahisinin tamamen atlanması değerlendirilebilir.
Uygun seçilmiş hastalarda beş yıllık invaziv hastalıksız sağkalım, koltuk altı ameliyatı yapılmayan grupta %91,9 ve sentinel biyopsi yapılan grupta %91,7 olarak bulunurken lenfödem ve kol-omuz problemleri daha az görülmüştür.
Bu yaklaşım her hastaya uygulanmaz çünkü lenf nodu sonucu bazı hastalarda ilaç ve radyoterapi kararlarını değiştirebilir.
Pozitif Sentinel Lenf Nodu Varsa Koltuk Altı Tamamen Temizlenir mi?
Her zaman değil.
Sınırlı sayıda pozitif sentinel nodu bulunan uygun hastalarda tam aksiller diseksiyon yapılmadan tedavi tamamlanabilir.
Ameliyat Öncesi Tedavi Meme Kanseri Ameliyatını Küçültebilir mi?
Neoadjuvan tedavi, cerrahinin kapsamını değiştirebilen önemli tedavi seçeneklerinden biridir.
Kemoterapi Neden Ameliyattan Önce Verilir?
Ameliyat öncesi tedavinin amaçları:
- Tümörü küçültmek.
- Meme koruyucu cerrahi olasılığını artırmak.
- Pozitif lenf nodlarını tedavi etmek.
- Tedavi yanıtını görmek.
- Ameliyat sonrası tedaviyi planlamaya yardımcı olmaktır.
Özellikle HER2 pozitif ve üçlü negatif bazı kanserlerde önemli rol oynar. Hormon duyarlı seçilmiş tümörlerde ameliyat öncesi hormonal tedavi de kullanılabilir.
Hedefli Aksiller Diseksiyon TAD Nedir?
Tedavi öncesinde kanserli olduğu biyopsiyle doğrulanan lenf nodu işaretlenebilir.
Tedavi sonrasında bu işaretli nod sentinel nodlarla birlikte çıkarılır.
Uygun yanıt veren hastalarda TAD, tam aksiller lenf nodu diseksiyonuna olan ihtiyacı azaltabilir.
Tümör Tamamen Kaybolursa Ameliyat Gerekmez mi?
Günümüzde rutin olarak ameliyat yine gereklidir.
Görüntüleme tamamen yanıt düşündürse bile mikroskobik tümör veya DCIS kalıntısı bulunabilir. Bu nedenle ameliyatın tamamen atlanması standart tedavi değildir.
Meme Kanseri Cerrahisindeki En Güncel Yaklaşımlar Nelerdir?
Güncel cerrahi yaklaşımın temel amacı aynı kanser kontrolünü mümkün olan en düşük cerrahi yükle sağlamaktır.
Onkoplastik Cerrahi Mastektomiyi Önleyebilir mi?
Uygun hastalarda onkoplastik teknikler daha geniş doku çıkarılmasına rağmen memenin korunmasına yardımcı olabilir.
Ancak öncelik her zaman tümörün yeterli cerrahi sınırlarla çıkarılmasıdır.
Meme Rekonstrüksiyonu Ne Zaman Yapılır?
Rekonstrüksiyon:
- Mastektomiyle aynı seansta.
- Aşamalı olarak.
- Kanser tedavileri tamamlandıktan sonra
uygulanabilir.
İmplant veya hastanın kendi dokusu kullanılabilir.
Mastektomi sonrası radyoterapi ihtimali varsa cerrahi, rekonstrüksiyon ve radyoterapi planı baştan birlikte yapılmalıdır.
Meme Kanseri Ameliyatları Neden Giderek Daha Küçük Hale Geliyor?
Daha etkili sistemik ilaçlar, daha hassas radyoterapi ve daha iyi hasta seçimi sayesinde cerrahi kişiselleşmektedir.
Güncel yaklaşım:
- Uygun hastada memeyi korumayı.
- Gereksiz koltuk altı cerrahisini azaltmayı.
- Lenfödem riskini düşürmeyi.
- Ameliyat öncesi tedaviyle cerrahiyi küçültmeyi.
- Onkolojik cerrahiyle rekonstrüksiyonu birleştirmeyi
amaçlar.
Sonuç
Meme kanseri cerrahisi lumpektomiden mastektomiye, onkoplastik cerrahiden meme başı koruyucu ameliyatlara, rekonstrüksiyondan sentinel ve hedefli aksiller cerrahiye kadar çok sayıda seçeneği içerir.
En büyük ameliyat her zaman en iyi ameliyat değildir. Uygun erken evre hastalarda meme koruyucu cerrahi ve radyoterapi mastektomiyle benzer sağkalım sağlayabilir ve seçilmiş hastalarda koltuk altı cerrahisi de önemli ölçüde azaltılabilir.
Sık Sorulan Sorular: Meme Kanseri Cerrahisi
Meme kanserinde lumpektomi mi mastektomi mi daha iyidir?
Tek bir cevap yoktur. Uygun erken evre hastalarda meme koruyucu cerrahi ve radyoterapi mastektomiyle benzer sağkalım sağlayabilir.
Mastektomi kanserin tekrarını tamamen engeller mi?
Hayır. Mastektomi riski azaltabilir ancak lokal veya uzak nüks olasılığını sıfıra indirmez.
Mastektomide meme başı korunabilir mi?
Uygun tümör yerleşimine ve meme anatomisine sahip seçilmiş hastalarda korunabilir.
Pozitif lenf nodu varsa bütün koltuk altı lenf nodları alınır mı?
Her zaman değil. Sınırlı nodal hastalığı bulunan seçilmiş hastalarda tam aksiller diseksiyondan kaçınılabilir.
Meme rekonstrüksiyonu kanser ameliyatıyla aynı anda yapılabilir mi?
Evet. Birçok hastada mümkündür ancak radyoterapi ihtiyacı, hastanın anatomisi ve tedavi planı zamanlamayı etkiler.
