Kronik prostatit ifadesi uzun süren pelvik veya perineal ağrı, idrar yakınmaları ve boşalma sırasında ağrı yaşayan erkeklerde sık kullanılmaktadır. Ancak bu isim altında iki farklı durum bulunabilir. Bazı hastalarda kronik bakteriyel prostatit vardır ve enfeksiyon gösterilebilir; çok daha karmaşık olan kronik prostatit/kronik pelvik ağrı sendromunda (CP/CPPS) ise kanıtlanmış bakteriyel enfeksiyon bulunmayabilir.
Safemedigo değerlendirmesinde öncelikle ağrının yeri, idrar ve cinsel belirtiler, önceki enfeksiyonlar ve tedaviler incelenir. Amaç enfeksiyon varsa bunu saptamak, yoksa pelvik taban kasları, ağrı mekanizmaları ve eşlik eden idrar veya cinsel problemleri belirlemektir. Bu nedenle kronik prostatit tanısı alan her hastaya tekrar tekrar antibiyotik verilmesi doğru bir yaklaşım değildir.
Kronik Bakteriyel Prostatit ile Kronik Pelvik Ağrı Sendromu Arasındaki Fark
Tedaviye başlamadan önce hangi prostatit tipinin söz konusu olduğunun anlaşılması gerekir.
Tekrarlayan Enfeksiyona Bağlı Kronik Bakteriyel Prostatit
Kronik bakteriyel prostatitte prostat dokusu içinde devam eden veya tekrarlayan bir enfeksiyon bulunabilir.
Hastada idrar yolu enfeksiyonu atakları, idrarda yanma, pelvik rahatsızlık veya ağrılı boşalma görülebilir.
Enfeksiyon kanıtlandığında antibiyotik mikroorganizmaya göre seçilir ve prostat dokusunun özellikleri nedeniyle tedavi basit bir idrar yolu enfeksiyonuna göre daha uzun sürebilir.
Enfeksiyonsuz Kronik Prostatit ve CP/CPPS
CP/CPPS'de en az birkaç aydır devam eden pelvik ağrı vardır ancak bunu açıklayan bakteriyel enfeksiyon veya başka belirgin lokal hastalık bulunmaz.
Olası mekanizmalar arasında:
- Pelvik taban kaslarının aşırı kasılması.
- Miyofasyal ağrı.
- Sinir hassasiyeti.
- Ağrı işleme mekanizmalarında değişiklik.
- İdrar fonksiyon bozuklukları.
- Kronik ağrıyı etkileyen psikososyal faktörler
yer alabilir.
Kronik Prostatit Adı Neden Yanıltıcı Olabilir?
“Prostatit” kelimesi hastaya sürekli bir enfeksiyon varmış izlenimi verebilir.
Oysa CP/CPPS hastalarının önemli bir bölümünde bakteriyel neden gösterilemez. Modern yaklaşım bu nedenle enfeksiyon aramakla sınırlı kalmaz ve hastanın ağrı, kas, idrar ve cinsel belirtilerine göre tedavi planlar.
Kronik Prostatit Nedenleri ve Pelvik Ağrıyı Artıran Faktörler
Hastalığın nedeni bakteriyel ve bakteriyel olmayan tiplerde farklıdır.
Kronik Bakteriyel Prostatitin Enfeksiyöz Nedenleri
Üriner sistemdeki bakteriler bazı hastalarda prostata ulaşarak kalıcı veya tekrarlayan enfeksiyona yol açabilir.
Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları, bazı idrar boşaltım problemleri ve klinik olarak şüphe edilen belirli cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar değerlendirilir.
Antibiyotik yalnızca semptomlara göre değil enfeksiyonun klinik ve mikrobiyolojik değerlendirmesine göre seçilmelidir.
Pelvik Taban Kaslarının Kronik Prostatit Ağrısındaki Rolü
Pelvik taban kaslarında sürekli gerginlik veya ağrılı noktalar bulunabilir.
Bu durum perine, penis, rektal bölge, alt karın ve çevre dokularda ağrıya neden olabilir.
Kronik pelvik ağrıda miyofasyal komponent sık görüldüğünden pelvik taban kaslarının muayenesi tedavi planının önemli bir parçasıdır.
Stres, Uyku ve Günlük Alışkanlıkların Pelvik Ağrıya Etkisi
Stresin semptomları etkilemesi ağrının psikolojik olduğu anlamına gelmez.
Kronik ağrı, kas gerginliği, uyku bozukluğu ve sinir sisteminin duyarlılığı birbirini etkileyebilir.
Bazı hastalarda uzun süre oturma, kabızlık veya belirli fiziksel ve cinsel aktiviteler de alevlenmeyle ilişkili olabilir.
Hakkında oku: Prostat Büyümesi Tedavisi: İlaçlar mı Yoksa Ameliyat mı?
Kronik Prostatit Belirtileri, İdrar Sorunları ve Cinsel Şikâyetler
CP/CPPS yalnızca prostat bölgesindeki ağrıdan ibaret değildir.
Kronik Prostatitte Pelvik ve Perineal Ağrı
Ağrı:
- Perinede.
- Alt karında.
- Mesane üstünde.
- Peniste.
- Rektal bölgede.
- Testis veya çevresinde.
- Bazı hastalarda bel bölgesinde
hissedilebilir.
Şiddeti zaman içinde değişebilir ve idrar, oturma veya cinsel aktiviteyle ilişkili olabilir.
Kronik Prostatitte İdrar Yapma Şikâyetleri
Sık idrara çıkma, ani sıkışma, yanma, zayıf idrar akımı, idrarı başlatmada güçlük ve tam boşaltamama hissi görülebilir.
Bu belirtiler prostat büyümesi veya mesane ve üretra hastalıklarında da görülebildiğinden tek başına prostatit tanısı koydurmaz.
Ağrılı Boşalma ve Cinsel Fonksiyon Problemleri
Boşalma sırasında veya sonrasında ağrı CP/CPPS'de görülebilir.
Güncel araştırmalar ayrıca bu hastalarda ereksiyon ve boşalma problemleri dahil cinsel fonksiyon bozukluklarının sık olduğunu göstermektedir. Ağrı, uyku, kaygı ve yaşam kalitesi de bu ilişkinin bir parçası olabilir.
Hakkında oku: Ameliyatsız Prostat Büyümesi Tedavisinde En Yeni Teknolojiler
Kronik Prostatit Tanısında İdrar Testleri ve Pelvik Muayene
Kronik prostatitin bütün tiplerini gösteren tek bir laboratuvar testi yoktur.
Kronik Bakteriyel Prostatitte İdrar Kültürü
Enfeksiyon şüphesinde:
- İdrar tahlili.
- İdrar kültürü.
- Gerekirse cinsel yolla bulaşan enfeksiyon testleri.
- Seçilmiş hastalarda prostat masajı öncesi ve sonrası idrar örnekleri
kullanılabilir.
Basitleştirilmiş pre/post-masaj idrar testi bakterilerin prostata lokalize olup olmadığını değerlendirmeye yardımcı olabilir.
Prostat ve Pelvik Taban Kaslarının Muayenesi
Muayenede yalnızca prostat değil, pelvik taban kasları da değerlendirilmelidir.
Kaslarda aşırı gerginlik, hassas noktalar ve gevşeme güçlüğünün bulunması hastayı pelvik taban rehabilitasyonuna yönlendirebilir.
Görüntüleme ve Sistoskopi Ne Zaman Gerekir?
Her kronik prostatit hastasında MR veya sistoskopi gerekmez.
İdrarda kan, açıklanamayan tekrarlayan enfeksiyon, belirgin tıkanıklık, taş şüphesi veya alışılmadık bulgular varsa ek inceleme yapılabilir.
CP/CPPS tanısı diğer tedavi edilebilir pelvik hastalıkların dışlanmasını gerektirir.
Kronik Prostatitte Antibiyotik ve İlaç Tedavisi
Tedavi prostatitin tipine ve hastanın baskın şikâyetine göre seçilmelidir.
Kronik Bakteriyel Prostatitte Antibiyotik Tedavisi
Kanıtlanmış bakteriyel prostatitte prostata ulaşabilen uygun antibiyotik seçilir.
Bazı kronik bakteriyel enfeksiyonlarda yaklaşık dört-altı haftalık tedavi gerekebilir; spesifik mikroorganizmalarda kullanılan ilaç ve süre değişebilir.
Enfeksiyon gösterilmeden veya uygun bir antibiyotik kürünün başarısızlığından sonra sürekli yeni antibiyotikler kullanılması doğru değildir.
İdrar Şikâyetlerinde Alfa Blokerlerin Kullanımı
Alfa blokerler özellikle belirgin işeme şikâyeti bulunan seçilmiş hastalarda düşünülebilir.
Ancak bu ilaçların tek başına bütün CP/CPPS ağrısını tedavi ettiği söylenemez. Güncel veriler ağrı üzerindeki etkilerinin bütün hastalarda tutarlı olmadığını göstermektedir.
Antiinflamatuvar İlaçlar ve Kronik Ağrı Tedavisi
Antiinflamatuvar ilaçlar bazı hastalarda kısa süreli semptom azalması sağlayabilir.
Ancak kalıcı ağrıda yalnızca ağrı kesici dozunu artırmak yerine kas, sinir ve kronik ağrı mekanizmalarının birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Hakkında oku: Prostat Büyümesinde Girişimsel Radyoloji Tedavisi
Pelvik Taban Fizik Tedavisi ve Çok Yönlü CP/CPPS Tedavisi
CP/CPPS tedavisinde hastanın semptomlarına göre birden fazla yöntemin birlikte kullanılması gerekebilir.
Kronik Prostatitte Pelvik Taban Fizik Tedavisi
Pelvik taban kaslarında aşırı gerginlik varsa tedavi:
- Kas gevşetme.
- Miyofasyal teknikler.
- Ağrılı noktaların tedavisi.
- Nefes ve gevşeme çalışmaları.
- Pelvik tabanı gevşetme eğitimi.
- Hareket ve oturma alışkanlıklarının düzenlenmesini
içerebilir.
Bu hastalarda amaç her zaman kasları güçlendirmek değildir. Kaslar zaten aşırı kasılıysa önce gevşemeyi öğrenmek gerekir.
Kronik Pelvik Ağrıda Psikolojik ve Davranışsal Destek
Uzun süren ağrı uyku, çalışma hayatı, cinsel yaşam ve ruh halini etkileyebilir.
Psikolojik veya davranışsal destek ağrının hayali olduğu anlamına gelmez; kronik ağrının sinir sistemi ve yaşam kalitesi üzerindeki etkisini yönetmeye yardımcı olur.
Kronik Prostatitte Tamamlayıcı Tedaviler ve Cerrahinin Sınırlı Rolü
Bazı seçilmiş hastalarda akupunktur veya kısa dönem şok dalga tedavisi gibi yöntemlerden fayda görülebilir.
Ancak anatomik olarak ayrı bir cerrahi hastalık bulunmadıkça prostat ameliyatı CP/CPPS için rutin tedavi değildir.
Hakkında oku: İyi Huylu Prostat Büyümesi: Ameliyatsız En Güncel Tedaviler
Sonuç
Kronik prostatit tek bir hastalık değildir. Kronik bakteriyel prostatit kanıtlanmış enfeksiyonun hedefe yönelik tedavisini gerektirirken, CP/CPPS çoğu zaman enfeksiyon dışı ağrı, kas ve sinir sistemi mekanizmalarının birlikte değerlendirilmesini gerektirir.
Bakteriyel olmayan kronik pelvik ağrıda idrar şikâyetlerinin tedavisi, ağrı kontrolü, pelvik taban rehabilitasyonu ve hastalığın psikolojik ve cinsel etkilerinin yönetimi birlikte gerekebilir.
Sık Sorulan Sorular: Kronik Prostatit Nedenleri ve Tedavisi
Kronik prostatit her zaman bakteriyel midir?
Hayır. CP/CPPS hastalarının çoğunda kanıtlanmış bakteriyel enfeksiyon bulunmayabilir.
Kronik prostatitte her zaman antibiyotik kullanılır mı?
Hayır. Antibiyotik kanıtlanmış bakteriyel enfeksiyonda önemlidir; enfeksiyon gösterilmeyen hastalarda tekrar tekrar kullanılmamalıdır.
Kronik prostatit ereksiyon problemlerine yol açabilir mi?
CP/CPPS cinsel fonksiyon bozukluklarıyla ilişkili olabilir ve ağrı, uyku ve psikolojik etkiler de bu ilişkiye katkıda bulunabilir.
Uzun süre oturmak prostat ağrısını artırabilir mi?
Bazı hastalarda perine bölgesine basınç ve pelvik taban gerginliği belirtileri artırabilir.
Pelvik taban fizik tedavisi kronik prostatite yardımcı olur mu?
Pelvik taban kaslarında aşırı gerginlik veya miyofasyal ağrı varsa önemli bir tedavi seçeneği olabilir.
