Azospermi: Nedenleri, Tanısı ve Güncel Tedavi Yöntemleri

Azospermi, uygun laboratuvar incelemesi sonrasında ejakülatta sperm bulunmaması durumudur. Erkek infertilitesinin en ağır nedenlerinden biri olmakla birlikte biyolojik çocuk sahibi olmanın kesin olarak imkânsız olduğu anlamına gelmez. Bazı erkeklerde sperm üretimi normaldir ancak kanallardaki tıkanıklık nedeniyle sperm meniye ulaşamaz. Bazılarında ise testis içinde sperm üretimi çok azalmıştır ve yalnızca küçük odaklarda devam etmektedir.

Safemedigo yaklaşımında ilk amaç azosperminin obstrüktif azospermi OA mı yoksa non-obstrüktif azospermi NOA mı olduğunu belirlemektir. Bu ayrım hormonal ve genetik testlerden cerrahi onarıma, sperm elde etme yöntemlerine, micro-TESE ve ICSI planına kadar bütün tedaviyi değiştirir.

Azospermi Nedir ve Obstrüktif ile Non-Obstrüktif Azospermi Arasındaki Fark Nedir?

Tek bir semen analizinde sıfır sperm görülmesi doğrudan cerrahi işlem yapılacağı anlamına gelmez.

Azospermi Tanısı Semen Analizinde Nasıl Kesinleştirilir?

Laboratuvarın santrifüj sonrası çökeltiyi de incelemesi gerekir.

NOA tanısında santrifüj sonrasında sperm bulunmayan en az iki ayrı semen analizinin kullanılması önerilir.

Çok nadir sperm bulunması durumunda tablo kriptozoospermi olabilir ve bulunan spermlerin dondurulması tedavi planını değiştirebilir.

Obstrüktif Azospermi OA Nedir?

OA'da testis içinde sperm üretimi genellikle devam eder ancak sperm taşıyan kanallarda tıkanıklık veya doğuştan eksiklik vardır.

Sorun epididim, vas deferens veya ejakülasyon kanallarında bulunabilir.

Non-Obstrüktif Azospermi NOA Nedir?

NOA'da temel sorun sperm üretiminin ciddi derecede bozulması veya testisin yeterli hormonal uyarı alamamasıdır.

Bazı hastalarda testisin yalnızca küçük bölgelerinde sperm üretimi devam edebilir.

Erkeklerde Azospermi Neden Olur?

Azosperminin nedeni kanal tıkanıklığından genetik testis yetmezliğine kadar çok farklı olabilir.

Obstrüktif Azosperminin Nedenleri Nelerdir?

Nedenler arasında:

• Vazektomi.
• Önceki skrotal veya kasık cerrahileri.
• Epididim enfeksiyonları.
• Ejakülasyon kanalı tıkanıklığı.
• Vas deferensin doğuştan iki taraflı yokluğu.
• Epididim anomalileri.
• Travma ve ameliyat sonrası skarlaşma

bulunabilir.

Normal testis hacmi ve normal veya normale yakın FSH, OA ihtimalini destekleyebilir ancak tek başına tanı koydurmaz.

Non-Obstrüktif Azospermi Nedenleri Nelerdir?

NOA şu durumlarla ilişkili olabilir:

• Klinefelter sendromu.
• Y kromozomu mikrodelesyonları.
• İnmemiş testis öyküsü.
• Kemoterapi.
• Radyoterapi.
• Testis travması veya ağır inflamasyon.
• Primer testis yetmezliği.
• Testis gelişim bozuklukları.
• Diğer genetik nedenler.
• Nedeni belirlenemeyen spermatogenez bozuklukları.

Testosteron ve Anabolik Steroidler Azospermi Yapar mı?

Evet.

Dışarıdan alınan testosteron ve anabolik steroidler LH ve FSH salgısını baskılar, testis içi testosteronu azaltır ve sperm üretimini ciddi şekilde düşürebilir.

Bu nedenle çocuk sahibi olmak isteyen infertil erkeklerde testosteron fertilite tedavisi olarak kullanılmaz.

Hakkında oku: Erkeklerde Sperm Kalitesinin Düşmesi: Nedenleri ve Tıbbi/Modern Tedaviler

Azospermi Tanısı İçin Hangi Testler Yapılır?

Tanının amacı yalnızca sperm olmadığını göstermek değil, spermin neden olmadığını belirlemektir.

Azospermide Semen Analizi Kaç Kez Yapılmalıdır?

NOA genellikle santrifüj sonrasında sperm bulunmayan iki ayrı semen analiziyle doğrulanır.

Semen hacmi, pH değeri ve çökelti içinde nadir sperm olup olmadığı da değerlendirilir.

Düşük semen hacmi ejakülasyon kanalı tıkanıklığı veya doğuştan kanal anomalileri açısından ek inceleme gerektirebilir.

Azospermide Hangi Hormon Testleri İstenir?

Testler:

• FSH.
• LH.
• Total testosteron.
• Gerektiğinde prolaktin.
• Klinik duruma göre diğer hormonları

içerebilir.

Yüksek FSH sperm üretiminin bozulduğunu düşündürebilir ancak micro-TESE'nin kesin olarak başarısız olacağını göstermez.

Azospermide Genetik Testler Neden Önemlidir?

NOA değerlendirmesinde:

• Karyotip.
• Y kromozomu mikrodelesyon testi.
• Gerektiğinde genetik danışmanlık

önemlidir.

Vas deferensin doğuştan yokluğu şüphesinde CFTR testi gerekebilir.

Tam AZFa veya AZFb delesyonlarında testisten sperm bulma şansı pratik olarak yoktur ve bu amaçla TESE önerilmez. AZFc delesyonunda ise sperm bulunabilir ve erkek çocuğa delesyonun aktarılacağı konusunda çift bilgilendirilmelidir.

Azospermi Ameliyatsız Tedavi Edilebilir mi?

Bazı hastalarda evet.

Hormon Tedavisiyle Sperm Üretimi Başlayabilir mi?

Hipogonadotropik hipogonadizmde hCG ve FSH gibi gonadotropin tedavileri testisi uyararak spermatogenezi başlatabilir.

Tedavinin etkisi aylar içinde ortaya çıkabilir.

Hiperprolaktinemi de uygun tedaviyle düzeltilerek üreme hormonlarının baskılanması azaltılabilir.

Her NOA Hastasına micro-TESE Öncesi Hormon Verilmeli mi?

Hayır.

Gerçek bir hormonal bozukluk varsa tedavi edilmelidir ancak primer testis yetmezliği bulunan bütün NOA hastalarına hCG, FSH, klomifen veya aromataz inhibitörü verilmesinin micro-TESE başarısını kesin artırdığı gösterilmiş değildir.

Tedavi hastanın hormonal fenotipine göre seçilmelidir.

Tıkanıklığa Bağlı Azospermi Cerrahi Olarak Düzeltilebilir mi?

Bazı durumlarda evet.

Vasovasostomi, epididimovazostomi veya uygun ejakülasyon kanalı işlemleriyle sperm tekrar meniye ulaşabilir.

Diğer bir seçenek ise tıkanıklığı düzeltmeden epididim veya testisten sperm alıp ICSI kullanmaktır.

Hakkında oku: Sperm Hareketliliğini Tıbbi Olarak İyileştirme: Kapsamlı Rehber

Azospermide PESA, MESA, TESA, TESE ve micro-TESE Arasındaki Fark Nedir?

Sperm elde etme tekniği azosperminin tipine göre belirlenir.

Obstrüktif Azospermide Hangi Sperm Toplama Yöntemi Kullanılır?

OA'da:

• PESA.
• MESA.
• TESA.
• TESE

kullanılabilir.

Sperm üretimi genellikle korunduğu için sperm epididim veya testisten alınarak ICSI için kullanılabilir ve uygun örnekler dondurulabilir.

NOA'da micro-TESE Neden Tercih Edilir?

Micro-TESE sırasında testis ameliyat mikroskobu altında incelenir ve sperm üretme ihtimali daha yüksek görünen seminifer tübüllerden küçük örnekler alınır.

NOA'da rastgele TESA veya ince iğne aspirasyonu temel yöntem olarak önerilmez ve yalnızca sonraki TESE sonucunu tahmin etmek için FNA mapping yapılması da rutin değildir.

micro-TESE ile Sperm Bulma İhtimali Ne Kadardır?

Tek bir oran bütün hastalara uygulanamaz.

Genel NOA gruplarında sperm elde etme oranları sıklıkla yaklaşık %40–60 aralığında bulunur ancak genetik neden, testis içindeki spermatogenez paterni, cerrahi ve laboratuvar deneyimi sonucu önemli ölçüde değiştirir.

Sperm bulunursa ICSI için kullanılabilir ve uygun miktar varsa dondurulabilir.

Hakkında oku: Cerrahi Sperm Elde Etme Micro-TESE: Erkek Kısırlığında Son Seçenek

Azospermi Tedavisindeki En Yeni Gelişmeler Nelerdir?

Yeni teknolojilerin bir kısmı klinikte kullanılmaya başlarken bazıları halen deneysel aşamadadır.

Yapay Zekâ Testis Dokusunda Sperm Bulmaya Yardımcı Olabilir mi?

Yapay zekâ destekli görüntü analiz sistemleri testis dokusunda veya semen örneklerinde çok nadir bulunan spermleri tanımaya yardımcı olmak amacıyla geliştirilmektedir.

Laboratuvar tarama süresini azaltabilir ve sperm tanıma tutarlılığını artırabilir ancak yaygın standart kullanım için daha fazla klinik doğrulama gerekmektedir.

Başarısız micro-TESE Sonrası Tekrar Ameliyat Yapılabilir mi?

Seçilmiş hastalarda tekrar micro-TESE düşünülebilir.

İlk işlemi başarısız olan hastalarda ikinci girişimde sperm elde etme oranı birçok seride yaklaşık %10–21 düzeyindedir.

Önceki ameliyatın bulguları, genetik sonuçlar ve testis histolojisi karar öncesinde değerlendirilmelidir.

Kök Hücre Tedavisi Azospermiyi Tedavi Ediyor mu?

Şu anda kanıtlanmış standart bir tedavi değildir.

Spermatogonial kök hücre nakli, testis dokusu kültürü ve laboratuvarda spermatogenez oluşturma gibi yöntemler araştırma aşamasındadır.

Olgun sperm yerine spermatid kullanılması da rutin ICSI'ye eşdeğer kabul edilmez ve deneysel bir yaklaşımdır.

Hakkında oku: Sperm DNA Fragmentasyon Testi: Neden Önemlidir?

Sonuç

Azospermi tek bir hastalık değildir. Obstrüktif ve non-obstrüktif azosperminin birbirinden ayrılması tedavinin en önemli başlangıç noktasıdır.

Hormonal nedenlerin bir bölümü ilaçla tedavi edilebilir, bazı kanal tıkanıklıkları cerrahi olarak onarılabilir veya sperm epididim ve testisten alınabilir. NOA'da micro-TESE, testis içindeki sınırlı sperm üretim alanlarını bulmak için kullanılan temel yöntemlerden biridir. Yapay zekâ destekli sperm bulma teknolojileri gelişirken kök hücre ve laboratuvarda sperm üretme yöntemleri halen deneysel durumdadır.

Azospermi tanısı ve size uygun çocuk sahibi olma seçeneklerini değerlendirmek için Safemedigo ile iletişime geçerek uzman konsültasyonu randevusu alın.

Sık Sorulan Sorular: Azospermi Tanı ve Tedavisi

Azospermi olan bir erkek çocuk sahibi olabilir mi?

Evet. Nedene göre sperm üretimi yeniden başlayabilir, tıkanıklık tedavi edilebilir veya testisten sperm elde edilerek ICSI uygulanabilir.

FSH yüksekse micro-TESE başarısız mı olur?

Hayır. Yüksek FSH sperm üretim bozukluğunu destekler ancak testiste fokal sperm üretimini kesin olarak dışlamaz.

TESE ile micro-TESE arasındaki fark nedir?

TESE testis dokusundan sperm aramak için örnek alır; micro-TESE ise ameliyat mikroskobuyla sperm bulunma ihtimali daha yüksek tübülleri seçmeye çalışır.

Testosteron azospermiyi tedavi eder mi?

Çocuk sahibi olmak isteyen erkekte hayır. Dışarıdan testosteron sperm üretimini baskılayabilir.

Kök hücre tedavisi azospermide kullanılabilir mi?

Henüz standart ve kanıtlanmış klinik bir tedavi değildir.